กิจการเจ้าของคนเดียว ตัวอย่าง กิจการเจ้าของคนเดียว ข้อดี ธุรกิจเจ้าของคนเดียว มีร้านอะไรบ้าง ตัวอย่างธุรกิจคนเดียว กิจการเจ้าของคนเดียว ร้านอาหาร กิจการเจ้าของคนเดียว ร้านกาแฟ รายงาน กิจการเจ้าของคนเดียว การทำบัญชี กิจการเจ้าของคนเดียว

 

ในปัจจุบันรูปแบบธุรกิจประเภท “กิจการเจ้าของคนเดียว” ได้รับความนิยมเพิ่มมากขึ้นเนื่องจากความก้าวหน้าของเทคโนโลยีการสื่อสารในโลกยุคดิจิตอล การซื้อขายสินค้าทำได้โดยง่ายเพียงด้วยปลายนิ้วคลิก เปิดโอกาสให้กิจการขนาดเล็ก (SME) ผุดขึ้นตามมา กฏหมายจึงให้สิทธิต่อเจ้าของกิจการได้เลือกจดทะเบียนรูปแบบธุรกิจที่เหมาะสมกับกิจการของตน

อย่างไรก็ตาม มีผู้ประกอบการหน้าใหม่จำนวนไม่น้อยที่ยังไม่เข้าใจถึงรูปแบบและการจัดตั้งองค์กรธุรกิจในรูปแบบกิจการเจ้าของคนเดียว ดังนั้นในบทความนี้จึงรวบรวมเนื้อหาสำคัญ รวมทั้งแสดงให้เห็นถึงข้อดี ข้อเสียของรูปแบบธุรกิจดังกล่าวเพื่อเป็นทางเลือกให้กับผู้ประกอบการได้เลือกรูปแบบธุรกิจให้เหมาะสมตั้งแต่เริ่มกิจการ เพื่อเพิ่มโอกาสแข่งขันในการค้าและการลงทุน รวมทั้งยกระดับประเทศไทยให้เป็นประเทศที่ง่ายต่อการเริ่มต้นธุรกิจ

กิจการเจ้าของคนเดียว คืออะไร

กิจการเจ้าของคนเดียว (Sole Proprietorship) คือกิจการหรือธุรกิจที่มี “บุคคลธรรมดา” เพียงบุคคลเดียวเป็นเจ้าของกิจการ และเป็นผู้ลงทุน ไม่มีหุ้นส่วน จึงมีกรรมสิทธิ์ในสินทรัพย์ทั้งหมดของกิจการ ในขณะเดียวกันก็รับภาระหนี้สินของกิจการอย่างไม่จำกัดความรับผิดชอบเช่นกัน ยกตัวอย่างเช่น ธุรกิจร้านอาหาร ร้านเสริมสวย คลินิคทำฟัน ร้านค้าออนไลน์ เป็นต้น ซึ่งทั้งหมดนี้มีจุดเด่นของรูปแบบกิจการที่คล้ายคลึงกัน คือ

• เป็นรูปแบบธุรกิจที่ก่อตั้งขึ้นตามความถนัดของเจ้าของกิจการ จึงมีอำนาจรับผิดชอบและบริหารงานแบบเบ็ดเสร็จแต่เพียงผู้เดียว
• มีขนาดเงินลงทุนน้อยโดยส่วนใหญ่เป็นเงินลงทุนส่วนตัว กฏหมายจึงมิได้กำหนดให้ต้องมีทุนจดทะเบียน
• มีรูปแบบการดำเนินธุรกิจที่เข้าใจได้ง่าย มีที่มาของรายได้และกำไรชัดเจนโดยส่วนใหญ่เน้นความสัมพันธ์ระหว่างเจ้าของกับลูกค้าเป็นเรื่องสำคัญ

กิจการเจ้าของคนเดียวเป็นรูปแบบธุรกิจยอดนิยมตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน เนื่องด้วยเป็นรูปแบบธุรกิจที่มีอิสระ มีความคล่องตัวในการทำงานสูง ขั้นตอนการจดทะเบียนไม่ยุ่งยากสามารถกระทำได้ด้วยตนเอง เพียงเตรียมเอกสารสำคัญ เช่น คำขอจดทะเบียนพาณิชย์ สำเนาบัตรประชาชน สำเนาทะเบียนบ้านและสำเนาสัญญาเช่าพื้นที่ ไปยื่นขอจดทะเบียนที่สำนักงานพาณิชย์ในพื้นที่ประกอบกิจการ เมื่อเจ้าหน้าที่ตรวจสอบความถูกต้องเรียบร้อยแล้ว จะออก “ใบทะเบียนพาณิชย์” ให้กับเจ้าของกิจการเพื่อนำไปติดในสถานที่ประกอบธุรกิจ และต้องติดตั้งบนพื้นที่ที่เห็นได้สะดวก เช่นบนผนังของร้านค้าหรือบนหน้าเว็บไซต์ของกิจการ พร้อมทั้งต้องทำป้ายชื่อร้านให้ตรงกับชื่อในใบจดทะเบียนพาณิชย์ ดังกล่าว

อย่างไรก็ตามกิจการทุกประเภทต่างมีข้อดีและข้อเสียที่ผู้ประกอบการต้องนำมาประกอบการตัดสินใจ ก่อนเลือกประเภทธุรกิจที่เหมาะสมกับกิจการของตน โดยกิจการเจ้าของคนเดียวมีปัจจัยสำคัญที่ต้องพิจารณา ดังนี้

ข้อดีข้อเสียของกิจการเจ้าของคนเดียว

1. ความรับผิดชอบหนี้สิน

กิจการเจ้าของคนเดียว มีอำนาจการบริหารที่เบ็ดเสร็จ ดังนั้นหากดำเนินธุรกิจมีกำไร เจ้าของกิจการจะได้ผลตอบแทนเต็มที่เนื่องจากไม่ต้องแบ่งผลประโยชน์กับหุ้นส่วน แต่เมื่อกิจการขาดทุนหรือยกเลิกกิจการ เจ้าของธุรกิจจะเป็นบุคคลเดียวที่มีหน้าที่รับผิดชอบหนี้สินแบบไม่จำกัด ซึ่งอาจต้องสูญเสียทั้งเงินลงทุนและรับผิดชอบนำสินทรัพย์ส่วนตัวมาชดใช้หนี้ต่างๆที่เกิดขึ้น หากทรัพย์สินของกิจการไม่เพียงพอต่อการชำระหนี้

2. ข้อจำกัดด้านการดำเนินการ

ข้อดีของกิจการเจ้าของคนเดียวคือมีความมีอิสระและความคล่องตัวในการบริหารงานต่างๆเต็มที่ แต่ในทางกลับกันก็มีอัตราความล้มเหลวที่สูงเนื่องจากพึ่งความสามารถของผู้ประกอบการเพียงคนเดียว เนื่องจากอาจไม่มีความชำนาญในบางเรื่อง เช่น การบัญชี โลจิสติกส์ การตลาด เป็นต้น ทำให้อาจเกิดการบริหารงานผิดพลาดเป็นเหตุให้ธุรกิจล้มเหลาวได้ นอกจากนี้โอกาสในการการกู้ยืมเงินจากธนาคารกระทำได้ยาก เนื่องจากพึ่งภาพลักษณ์ความมั่นคงของเจ้าของเพียงอย่างเดียว ซึ่งมีความน่าเชื่อถือน้อยกว่าธุรกิจแบบห้างหุ้นส่วนหรือบริษัทจำกัด

3. ผลประโยชน์ทางด้านภาษี

กิจการเจ้าของคนเดียว ใช้ระบบยื่นภาษีแบบเหมาจ่ายเสียภาษีในรูปแบบบุคคลธรรมดา (ภงด.90 และ ภงด.94) โดยคิดเป็นรายได้รวมของเจ้าของกิจการ จึงลดภาระในการทำบัญชีและค่าใช้จ่ายรับรองงบการเงินสำหรับผู้สอบบัญชี แต่กิจการเจ้าของคนเดียวจะมีอายุการดำเนินกิจการที่จำกัด หากเจ้าของกิจการตายหรือไร้ความสามารถในการดำเนินธุรกิจ ธุรกิจก็จะสิ้นสุดลง

ดังนั้น แม้กิจการเจ้าของคนเดียวจะเป็นรูปแบบการดำเนินธุรกิจที่จัดตั้งขึ้นได้ง่าย  เหมาะสมกับธุรกิจเริ่มต้นอย่าง SME ในปัจจุบัน แต่ก็มีข้อจำกัดในหลายๆด้านที่ส่งผลเสียต่อการดำเนินธุรกิจในระยะยาว ดังนั้นผู้ประกอบจึงต้องทำความเข้าใจรูปแบบกิจการและตัดสินใจชั่งน้ำหนักระหว่างข้อดีและข้อเสียของการดำเนินธุรกิจในแต่ละรูปแบบ เพื่อให้สามารถตัดสินใจเลือกรูปแบบธุรกิจได้เหมาะสมกับกิจการของตน ก่อให้เกิดผลประโยชน์ต่อกิจการอย่างสูงสุด